NTA UGC NET EDUCATION SYLLABUS

UGC NET EDUCATION

NTA UGC NET EDUCATION SYLLABUS

Table of Contents

TOPIC NTA UGC NET PAPER-2┬а EDUCATION SYLLABUS
SUBJECT CODE 09 (EDUCATION)
SHORT INFO VVI NOTES.IN рдХреЗ рдЗрд╕ рдкреЗрдЬ рдореЗрдВ NTA UGC NET PAPER -02 EDUCATION рдореЗрдВ┬а TEN (10) рдпреВрдирд┐рдЯ рд╣реИ рдЬрд┐рд╕рдХрд╛ рдирд╛рдо рдирд┐рдЪреЗ рджрд┐рдпрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИ | 10 рдпреВрдирд┐рдЯ рдХреЗ рд╕рд┐рд▓реЗрдмрд╕┬а рджрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛ рд░рд╣рд╛ рд╣реИ┬а | рдЬрд┐рд╕реЗ рдЖрдк рдЕрдзреНрдпрдпрди рдХрд░ NTA UGC NET EDUCATIONрдХрд╛ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рдкрд╛рд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддреЗ рд╣реИ |

UGC NET PAPER-2 EDUCATION EXAM PAITURN

 

NTA UGC NET рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ (EDUCATION) рдХреЗ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ┬а 150 рдкреНрд░рд╢реНрди рд╣реЛрдВрдЧреЗ| рдпрд╣┬а рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ 300 рдЕрдВрдХреЛрдВ рдХреА рд╣реЛрдЧреА , рдЬреЛ 3 рдШрдВрдЯреЗ рдореЗрдВ рд╣рд▓ рдХрд┐рдП рдЬрд╛рдПрдВрдЧреЗред рдЗрд╕ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ ┬а2 рдкреЗрдкрд░ рд╣реЛрдВрдЧреЗ рдЬрд┐рдирдореЗрдВ рдХреЛрдИ рдиреЗрдЧреЗрдЯрд┐рд╡ рдорд╛рд░реНрдХрд┐рдВрдЧ рдирд╣реАрдВ рд╣реЛрдЧреАред

рдпреВрдЬреАрд╕реА рдиреЗрдЯ рдкреЗрдкрд░ -реи┬а рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдкрд░реАрдХреНрд╖рд╛ рдкреИрдЯрд░реНрди
рдХреБрд▓ рдорд╛рд░реНрдХ рдкреЗрдкрд░ 1 тАУ 100, рдкреЗрдкрд░ 2- 200
рдкреНрд░рд╢реНрдиреЛрдВ рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ рдмрд╣реБрд╡рд┐рдХрд▓реНрдкреАрдп рдкреНрд░рд╢реНрди (рдПрдорд╕реАрдХреНрдпреВ)
рдкрддреНрд░реЛрдВ рдХреА рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдпреВрдЬреАрд╕реА рдиреЗрдЯ рдкреЗрдкрд░ I тАУ рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп , рдпреВрдЬреАрд╕реА рдиреЗрдЯ рдкреЗрдкрд░-II тАУ рд╡рд┐рд╖рдп рд╕рдВрдмрдВрдзрд┐рдд рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛
рдкреНрд░рд╢реНрдиреЛрдВ рдХреА рд╕рдВрдЦреНрдпрд╛ рдкреЗрдкрд░ 1 тАУ 50, рдкреЗрдкрд░ 2- 100 рдпрд╛рдирд┐ 150
рд╕рдордп рдЕрд╡рдзрд┐ 3 рдШрдВрдЯреЗ
рдирдХрд╛рд░рд╛рддреНрдордХ рдЕрдВрдХрди рдирд╣реАрдВ.



UGC NET PAPER реи EDUCATION SYLLABUS

UGC NET PAPER -02 EDUCATION рдореЗрдВ рджрд╕ рдпреВрдирд┐рдЯ рд╣реИ | рдЬрд┐рд╕рдХрд╛ рдирд╛рдо рдирд┐рдЪреЗ рд▓рд┐рдЦрд╛ рдЧрдпрд╛ рд╣реИ | рдпреЗ рджрд╕ рдпреВрдирд┐рдЯ рдХреЗ рд╕рд┐рд▓реЗрдмрд╕ рдХреЗ рдЕрдиреБрд╕рд╛рд░ рдЗрд╕рдХрд╛ рдЙрддрд░ рднреА рджрд┐рдпрд╛ рдЬрд╛рдпреЗрдЧрд╛ |
  • рдИрдХрд╛рдИ 1 рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдЕрдзреНрдпрдпрди
  • рдЗрдХрд╛рдИ 2 рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХрд╛ рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕, рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐ рдФрд░ рдЕрд░реНрдерд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░
  • рдИрдХрд╛рдИ 3 рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдереА рддрдерд╛ рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛
  • рдИрдХрд╛рдИ 4 рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛
  • рдИрдХрд╛рдИ 5 рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдЕрдзреНрдпрдпрди
  • рдИрдХрд╛рдИ 6 рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рд╢реЛрдз
  • рдИрдХрд╛рдИ 7 рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░, рдкреНрд░реМрдврд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди рддрдерд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди
  • рдИрдХрд╛рдИ 8 рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ/рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА
  • рдИрдХрд╛рдИ 9 рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдкреНрд░рдмрдВрдзрди, рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рди рдПрд╡рдВ рдиреЗрддреГрддреНрд╡
  • рдИрдХрд╛рдИ 10 рд╕рдореЛрд╡рд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛
NTA UGC NET/JRF┬а ┬аNEWS – NOTES – PDF┬а рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЧреНрд░реБрдк рдХреЛ рдЬреНрд╡рд╛рдЗрди рдХрд░реЗ
рд╡реНрд╣рд╛рдЯ рдПрдк рдЧреНрд░реБрдк
рдЯреЗрд▓реАрдЧреНрд░рд╛рдо рд▓рд┐рдВрдХ Vvi Notes Telegram Group

 

NTA UGC NET/JRF UNIT 1 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 1. рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдЕрдзреНрдпрдпрди

 

(a) рд╡рд┐рджреНрдпрд╛ рдХреЗ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рд╕рдиреНрджрд░реНрдн рдореЗрдВ рднрд╛рд░рддреАрдп рджрд╛рд░реНрд╢рдирд┐рдХ рд╡рд┐рдЪрд╛рд░рдзрд╛рд░рд╛рдУрдВ (рд╕рд╛рдВрдЦреНрдп, рдпреЛрдЧ, рд╡реЗрджрд╛рдВрдд, рдмреМрджреНрдз, рдЬреИрди) рдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рди, рджрдпрд╛рдирдВрдж рджрд░реНрд╢рди; рддрдерд╛ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рд▓рдХреНрд╖реНрдпреЛрдВ рдФрд░ рдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рд░реНрдЬрди рдХреА рд╡рд┐рдзрд┐рдпреЛрдВ рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЗрд╕реНрд▓рд╛рдореА рдкрд░рдВрдкрд░рд╛рдПрдВ ред

(b) рдкрд╛рд╢реНрдЪрд╛рддреНрдп рд╡рд┐рдЪрд╛рд░рдзрд╛рд░рд╛рдУрдВ (рдЖрджрд░реНрд╢рд╡рд╛рдж, рдпрдерд╛рд░реНрдерд╡рд╛рдж, рдкреНрд░рдХреГрддрд┐рд╡рд╛рдж, рд╡реНрдпрд╛рд╡рд╣рд╛рд░рд┐рдХрддрд╛рд╡рд╛рдж, рдорд╛рд░реНрдХреНрд╕рд╡рд╛рдж, рдЕрд╕реНрддрд┐рддреНрд╡рд╡рд╛рдж) рдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рди рддрдерд╛ рд╕реВрдЪрдирд╛, рдЬреНрдЮрд╛рди рдФрд░ рдкреНрд░рдЬреНрдЮрд╛рди рдХреЗ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рд╕рдиреНрджрд░реНрдн рдореЗрдВ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдЙрдирдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рди ред

(c) ‘рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХрд╛ рд╕рдорд╛рдЬрд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░’ рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рд╡рд┐рднрд┐рдиреНрди рдЙрдкрд╛рдЧрдо (рдкреНрд░рддреАрдХрд╛рддреНрдордХ рдкрд░рд╕реНрдкрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛, рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛рддреНрдордХ рдкреНрд░рдХрд╛рд░реНрдпрд╡рд╛рдж рддрдерд╛ рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛рддреНрдордХ рдкреНрд░рдХрд╛рд░реНрдпрд╡рд╛рдж рддрдерд╛ рд╕рдВрдШрд░реНрд╖ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд)ред рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдУрдВ рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛, рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЖрдВрджреЛрд▓рдиреЛрдВ рдХреЗ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд (рд╕рд╛рдкреЗрдХреНрд╖ рд╡рдВрдЪрди, рд╕рдВрд╕рд╛рдзрди рдЬреБрдЯрд╛рдирд╛, рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐рдХ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд рддрдерд╛ рдирд╡ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЖрдВрджреЛрд▓рди рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд)ред

(d) рд╕рдорд╛рдЬреАрдХрд░рдг рддрдерд╛ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛-рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдФрд░ рд╕рдВрд╕реНрдХреГрддрд┐; рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рд╡рд┐рдЪрд╛рд░ рдХреЗ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдореЗрдВ рд╡рд┐рдЪрд╛рд░рдХреЛрдВ (рд╕реНрд╡рд╛рдореА рд╡рд┐рд╡реЗрдХрд╛рдирдВрдж, рд░рд╡реАрдиреНрджреНрд░рдирд╛рде рдЯреИрдЧреЛрд░, рдорд╣рд╛рддреНрдорд╛ рдЧрд╛рдВрдзреА, рдЕрд░реЛрдмрд┐рдВрджреЛ, рдЬреЗ. рдХреГрд╖реНрдгрд╛рдореВрд░реНрддрд┐, рдкрд╛рд╡рд▓реЛ рдлреНрд░реЗрд░реЗ, рд╡реЛрд▓реНрд╕реНрдЯрдирдХреНрд░рд╛рдлреНрдЯ, рдиреЗрд▓ рдиреМрдбрд┐рдВрдЧреНрд╕ рддрдерд╛ рд╕рд╛рд╡рд┐рддреНрд░реАрдмрд╛рдИ рдлреБрд▓реЗ) рдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рди, рднрд╛рд░рдд рдХреЗ рд╕рдВрд╡рд┐рдзрд╛рди рдореЗрдВ рдкреНрд░рддрд┐рд╖реНрдард╛рдкрд┐рдд рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдореВрд▓реНрдп-рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рд╕рдВрджрд░реНрдн рдореЗрдВ рд╕рдорд╛рдЬрд╡рд╛рдж, рдзрд░реНрдордирд┐рд░рдкреЗрдХреНрд╖рддрд╛, рдиреНрдпрд╛, рд╕реНрд╡рддрдВрддреНрд░рддрд╛, рд▓реЛрдХрддрдВрддреНрд░, рд╕рдорд╛рдирддрд╛, рд╕реНрд╡рд╛рдзреАрдирддрд╛ ред

 

NTA UGC NET/JRF UNIT 2 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 2 рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХрд╛ рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕, рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐ рддрдерд╛ рдЕрд░реНрдерд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░

 

(a) рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдореЗрдВ рд╕рдорд┐рддрд┐рдпреЛрдВ рдФрд░ рдЖрдпреЛрдЧреЛрдВ рдХрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рди- рдорд╛рдзреНрдпрдорд┐рдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдЖрдпреЛрдЧ (1953), рдХреЛрдард╛рд░реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдЖрдпреЛрдЧ (1964-66), рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдиреАрддрд┐ (1986, 1992), рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рдХ рдЖрдпреЛрдЧ (1999), рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдХреА рд░реВрдкрд░реЗрдЦрд╛ (2005), рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдЬреНрдЮрд╛рди рдЖрдпреЛрдЧ (2007), рдпрд╢рдкрд╛рд▓ рд╕рдорд┐рддрд┐ рд░рд┐рдкреЛрд░реНрдЯ (2009), рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдХреА рд░реВрдкрд░реЗрдЦрд╛ (2009), рдиреНрдпрд╛рдпрдореВрд░реНрддрд┐ рд╡рд░реНрдорд╛ рд╕рдорд┐рддрд┐ рд░рд┐рдкреЛрд░реНрдЯ (2012)ред

(b) рдиреАрддрд┐рдпреЛрдВ рдФрд░ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рдмреАрдЪ рд╕рдВрдмрдВрдз, рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдиреАрддрд┐ рдФрд░ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЗ рдмреАрдЪ рд╕рдВрдкрд░реНрдХ рдХрдбрд╝реА, рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдиреАрддрд┐ рддрдерд╛ рдиреАрддрд┐ рдирд┐рд░реВрдкрдг рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рдХреЗ рдирд┐рд░реНрдзрд╛рд░рдХ рддрддреНрд╡ : рд╡рд░реНрддрдорд╛рди рд╕реНрдерд┐рддрд┐ рдХрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг, рдиреАрддрд┐ рд╡рд┐рдХрд▓реНрдкреЛрдВ рдХрд╛ рд╕реГрдЬрди, рдиреАрддрд┐ рд╡рд┐рдХрд▓реНрдкреЛрдВ рдХрд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди, рдиреАрддрд┐рдЧрдд рдирд┐рд░реНрдгрдпрди, рдиреАрддрд┐ рдХрд╛рд░реНрдпрд╛рдиреНрд╡рдпрди рдХреА рдпреЛрдЬрдирд╛ рдмрдирд╛рдирд╛, рдиреАрддрд┐ рдХреЗ рдкреНрд░рднрд╛рд╡ рдХрд╛ рдЖрдХрд▓рди рддрдерд╛ рдЕрдиреБрд╡рд░реНрддреА рдиреАрддрд┐-рдЪрдХреНрд░ ред

(c) рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рдЕрд░реНрдерд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░ рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛ : рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рд▓рд╛рдЧрдд рд▓рд╛рдн рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг рдмрдирд╛рдо рд▓рд╛рдЧрдд рдкреНрд░рднрд╛рд╡реА рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг, рдЙрдЪреНрдЪ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЛ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рдкреНрд░рддрд┐рдлрд▓-рд╕рдВрдХреЗрддрди рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд рдмрдирд╛рдо рдорд╛рдирд╡ рдкреВрдВрдЬреА рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд, рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рд╡рд┐рддреНрдд-рд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛ рдХреА рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛, рд╕реВрдХреНрд╖реНрдо рдПрд╡рдВ рд╕реНрдереВрд▓ рд╕реНрддрд░ рдкрд░ рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рд╡рд┐рддреНрдд-рд╡реНрдпрд╡рд╕реНрдерд╛, рдмрдЬрдЯ рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛ ред

(d) рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐ рдФрд░ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рдмреАрдЪ рд╕рдВрдмрдВрдз, рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреА рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐ рд╕рдВрдмрдВрдзреА рджреГрд╖реНрдЯрд┐рдХреЛрдг-рдЙрджрд╛рд░рд╡рд╛рджреА, рд░реВрдврд╝рд┐рд╡рд╛рджреА рддрдерд╛ рд╕рдорд╛рд▓реЛрдЪрдирд╛рддреНрдордХ, рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐ рдХреЛ рд╕рдордЭрдиреЗ рдХреЗ рдЙрдкрд╛рдЧрдо – (рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░рд╡рд╛рдж), рдкреНрд░рдгрд╛рд▓реА рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг рдХрд╛ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд рддрдерд╛ рддрд░реНрдХрд╕рдВрдЧрдд рд╡рд┐рдХрд▓реНрдк рдХрд╛ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд), рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХрд╛ рд░рд╛рдЬрдиреАрддрд┐рдХ рд╕рдорд╛рдЬреАрдХрд░рдг рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ ред




 

NTA UGC NET/JRF UNIT 3 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 3. рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдереА рддрдерд╛ рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛

.

(a) рд╡реГрджреНрдзрд┐ рддрдерд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ : рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛ рддрдерд╛ рдкреНрд░рд┐рдВрд╕рд┐рдкреБрд▓реНрд╕, рд╕рдВрдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рддреНрдордХ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛рдПрдВ рддрдерд╛ рд╕рдВрдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рддреНрдордХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреА рдЕрд╡рд╕реНрдерд╛рдПрдВ, рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рддреНрд╡ :рдкрд░рд┐рднрд╛рд╖рд╛рдПрдВ рддрдерд╛ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд (рдлреНрд░рд╛рдпрдб, рдХрд╛рд░реНрд▓ рд░реЛрдЬрд░реНрд╕, рдЧреЛрд░реНрдбрди рдСрд▓рдкреЛрд░реНрдЯ, рдореИрдХреНрд╕ рдмрд░реНрдерд┐рдорд░, рдХреБрд░реНрдд рдХреЛрдлреНрдХрд╛), рдорд╛рдирд╕рд┐рдХ рд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп рддрдерд╛ рдорд╛рдирд╕рд┐рдХ рд╕реНрд╡рдЪреНрдЫрддрд╛ред

(b) рдмреБрджреНрдзрд┐ рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЙрдкрд╛рдЧрдо-рдРрдХрд┐рдХ рд╕реЗ рдмрд╣реБрд▓рд┐рдд рддрдХ : рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдмреБрджреНрдзрд┐ рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛рдПрдВ, рдмрд╣реБрд▓-рдмреБрджреНрдзрд┐, рд╕рдВрд╡реЗрдЧрд╛рддреНрдордХ рдмреБрджреНрдзрд┐, рд╕реНрдЯрд░реНрдирд╡рд░реНрдЧ рдЧрд╛рд░реНрдбрдирд░ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдкреНрд░рд╡рд░реНрддрд┐рдд рдмреБрджреНрдзрд┐ рдХреЗ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд, рдмреБрджреНрдзрд┐ рдХрд╛ рдирд┐рд░реНрдзрд╛рд░рдг, рд╕рдорд╕реНрдпрд╛ рд╕рдорд╛рдзрд╛рди рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛рдПрдВ, рд╕рдорд╛рд▓реЛрдЪрдирд╛рддреНрдордХ рдЪрд┐рдВрддрди, рдЕрдзрд┐рд╕рдВрдЬреНрдЮрд╛рди рддрдерд╛ рд╕рд░реНрдЬрдирд╛рддреНрдордХрддрд╛ ред

(c) рдЕрдзрд┐рдЧрдо (рдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рд░реНрдЬрди) рдХреЗ рдирд┐рдпрдо (рдкреНрд░рд┐рдВрд╕рд┐рдкреБрд▓реНрд╕) рддрдерд╛ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд (рдерд┐рдЕрд░рд┐рдЬ) : рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдХреЗ рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░рдкрд░рдХ, рд╕рдВрдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рддреНрдордХ рддрдерд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд, рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдХреЛ рдкреНрд░рднрд╛рд╡рд┐рдд рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рдХрд╛рд░рдХ, рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рдХреНрд╖рдорддрд╛, рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рдВрдЬреНрдЮрд╛рди рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛, рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рд╕рдВрдмрдВрдз рддрдерд╛ рд╕рдорд╛рдЬреАрдХрд░рдг рдХреЗ рд▓рдХреНрд╖реНрдпреЛрдВ рдХреА рд╕рдордЭ ред

(d) рдорд╛рд░реНрдЧрджрд░реНрд╢рди рддрдерд╛ рдкрд░рд╛рдорд░реНрд╢рди: рдкреНрд░рдХреГрддрд┐, рдкреНрд░рд┐рдВрд╕рд┐рдкреБрд▓реНрд╕ рддрдерд╛ рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХрддрд╛, рдорд╛рд░реНрдЧрджрд░реНрд╢рди рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ (рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ, рд╡реНрдпрд╛рд╡рд╕рд╛рдпрд┐рдХ, рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рдЧрдд, рд╕реНрд╡рд╛рд╕реНрдереНрдп рддрдерд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдФрд░ рдирд┐рджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ, рдЧреИрд░-рдирд┐рджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рдПрд╡рдВ ), рдкрд░рд╛рдорд░реНрд╢рди рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЙрдкрд╛рдЧрдо-рд╕рдВрдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рддреНрдордХ-рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░рд╡рд╛рджреА (рдПрд▓реНрдмрд░реНрдЯ рдПрд▓рд┐рд╕-рдЖрд░. рдИ.рдмреА.рдЯреА.) рдФрд░ рдорд╛рдирд╡рддрд╛рд╡рд╛рджреА, рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐-рдХреЗрдВрджреНрд░рд┐рдд рдкрд░рд╛рдорд░реНрд╢рди (рдХрд╛рд░реНрд▓ рд░реЛрдЬрд░реНрд╕) рдкрд░рд╛рдорд░реНрд╢рди рдХреЗ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд (рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░рд╡рд╛рджреА, рддрд░реНрдХ рд╕рдВрдЧрдд, рд╕рдВрд╡реЗрдЧрд╛рддреНрдордХ рддрдерд╛ рдпрдерд╛рд░реНрде)

 

NTA UGC NET/JRF UNIT 4 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 4. рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛

 

(a) рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХрд╛ рдЕрд░реНрде, рдкреНрд░рдХреГрддрд┐ рддрдерд╛ рд╡рд┐рд╖рдп-рдХреНрд╖реЗрддреНрд░; рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХрд╛рд░реНрдпрдХреНрд░рдореЛрдВ рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░, рдПрди рд╕реА рдИ рдЖрд░ рдЯреА рддрдерд╛ рдПрди рд╕реА рдЯреА рдИ рдХреЗ рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдкреНрд░рд▓реЗрдЦреЛрдВ рдореЗрдВ рдкреНрд░рд╛рд░рдВрднрд┐рдХ, рдорд╛рдзреНрдпрдорд┐рдХ рддрдерд╛ рдЙрдЪреНрдЪрддрд░ рдорд╛рдзреНрдпрдорд┐рдХ рд╕реНрддрд░реЛрдВ рдкрд░ рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдХреА рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛ рддрдерд╛ рдЗрд╕рд╕реЗ рд╕рдВрдмрдВрдзрд┐рдд рджреВрд░рджреГрд╖реНрдЯрд┐, рд╕реЗрд╡рд╛- рдкреВрд░реНрд╡ рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рдШрдЯрдХреЛрдВ рдХрд╛ рд╕рдВрдЧрдарди рд╕рдВрд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░рдкрд░рдХ рдЙрдкрд╛рдЧрдо ( рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рдкрд╛рдареНрдпрдХреНрд░рдореЛрдВ
рдХреЗ рд▓рд┐рдП) рдкреНрд░рддрд┐рдкрд╛рджрдХ, рд╕рд╣рдпреЛрдЧрд╛рддреНрдордХ рддрдерд╛ рдЕрдиреБрднрд╡рдЬрдиреНрдп рдЕрдзрд┐рдЧрдо ред

(b) рд╢реБрд▓реНрдореИрди, рдбреЗрдВрдЧ рддрдерд╛ рд▓реНрдпреВрдХ рддрдерд╛ рд╣реЗрдмрд░рдореИрди рдХреЗ рджреГрд╖реНрдЯрд┐рдХреЛрдг рд╕реЗ рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рдзрд╛рд░ рдХреЛ рд╕рдордЭрдирд╛, рдордирдирд╛рддреНрдордХ рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрди рдХрд╛ рдЕрднрд┐рдкреНрд░рд╛рдп рддрдерд╛ рдордирдирд╛рддреНрдордХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рдорд╛рдбрд▓реНрд╕ : рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░рд╡рд╛рджреА, рд╕рдХреНрд╖рдорддрд╛-рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рддрдерд╛ рдкреВрдЫрддрд╛рдЫ рдЙрдиреНрдореБрдЦ рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЙрдбрд▓реНрд╕ ред

(c) рд╕реЗрд╡рд╛рдХрд╛рд▓реАрди рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛, рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХрддрд╛, рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп рддрдерд╛ рд╡рд┐рд╖рдп-рдХреНрд╖реЗрддреНрд░, рд╕реЗрд╡рд╛рдХрд╛рд▓реАрди рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХрд╛ рд╕рдВрдЧрдарди рдФрд░ рдЗрд╕рдХреА рд╡рд┐рдзрд┐рдпреЛрдВ рдХреА рд░реАрддрд┐рдпрд╛рдВ, рдЬрд┐рд▓рд╛, рд░рд╛рдЬреНрдп рддрдерд╛ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕реНрддрд░ рдкрд░ рд╕реЗрд╡рдХрд╛рд▓реАрди рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреА рдПрдЬреЗрдВрд╕рд┐рдпрд╛рдВ рдФрд░ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рди (рдПрд╕ рдПрд╕ рдП рдЖрд░ рдПрдо рдПрд╕ рдП рдПрд╕ рд╕реА рдИ рдЖрд░ рдЯреА рдПрди рд╕реА рдИ рдЖрд░ рдЯреА, рдПрди рд╕реА рдЯреА рдП рддрдерд╛ рдпреВ рдЬреА рд╕реА), рд╕реЗрд╡рд╛рдХрд╛рд▓реАрди рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреА рдпреЛрдЬрдирд╛ рдмрдирд╛рдиреЗ рд╕реЗ рд╕рдВрдмрдВрдзрд┐рдд рд╡рд┐рдЪрд╛рд░рдгреАрдп рдкреНрд░рд╛рдердорд┐рдХ рдмрд┐рдВрджреБ (рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдп, рд╕рдордпрд╛рд╡рдзрд┐, рд╕рдВрд╕рд╛рдзрди рддрдерд╛ рдмрдЬрдЯ) ред

(d) рд╡реНрдпрд╡рд╕рд╛рдп рддрдерд╛ рд╡реНрдпрд╡рд╕рд╛рдпреАрдХрд░рдг рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛, рдПрдХ рд╡реНрдпрд╡рд╕рд╛рдп рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрди, рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХреЛрдВ рдХреА рд╡реНрдпрд╛рд╡рд╕рд╛рдпрд┐рдХ рдЖрдЪрд╛рд░ рдиреАрддрд┐, рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреЛ рдкреНрд░рднрд╛рд╡рд┐рдд рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рд╡реИрдпрдХреНрддрд┐рдХ рддрдерд╛ рдкреНрд░рд╕рдВрдЧрд╛рд╢реНрд░рд┐рдд рдХрд╛рд░рдХ, рдЖрдИ рд╕реА рдЯреА рдПрдХреАрдХрд░рдг, рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рд╡реНрдпрд╡рд╕рд╛рдпреАрдХрд░рдг рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдкреНрд░рд╡рд░реНрдзрди, рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдирд╡рдкреНрд░рд╡рд░реНрддрди ред




NTA UGC NET/JRF UNIT 5 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 5. рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдЕрдзреНрдпрдпрди

 

(a) рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛ рддрдерд╛ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд, рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреА рдХрд╛рд░реНрдпрдиреАрддрд┐, рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдХреА рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рдХреА рдЕрд╡рд╕реНрдерд╛рдПрдВ, рдирд┐рдпреЛрдЬрди рдХреА рдЖрдзрд╛рд░рд╢рд┐рд▓рд╛ – рджрд╛рд░реНрд╢рдирд┐рдХ рдЖрдзрд╛рд░ (рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп, рд▓реЛрдХрддрдВрддреНрд░реАрдп) рд╕рдорд╛рдЬрд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░реАрдп рдЖрдзрд╛рд░ (рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ-рд╕рд╛рдВрд╕реНрдХреГрддрд┐рдХ рдкреБрдирд░реНрдирд┐рд░реНрдорд╛рдг), рдордиреЛрд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдЖрдзрд╛рд░ (рдЕрдзреНрдпреЗрддрд╛ рдХреА рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХрддрд╛рдПрдВ рддрдерд╛ рдЕрднрд┐рд░реБрдЪрд┐рдпрд╛рдВ, рдмреЗрдВрдЪрдорд╛рд░реНрдХрд┐рдВрдЧ рддрдерд╛ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░-рд╕реНрддрд░реАрдп рд╕рд╛рдВрд╡рд┐рдзрд┐рдХ рдирд┐рдХрд╛рдпреЛрдВ рдХреА рднреВрдорд┐рдХрд╛-рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ рдореЗрдВ рдпреВ.рдЬреА.рд╕реА. рдПрди рд╕реА рдЯреА рдИ рддрдерд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд╡рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд▓рдп рдХреА рднреВрдорд┐рдХрд╛)

(b) рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЗ рдореЙрдбрд▓ : рдкрд░рдВрдкрд░рд╛рдЧрдд рддрдерд╛ рд╕рдордХрд╛рд▓реАрди рдореЙрдбрд▓ (рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ/рд╡рд┐рд╖рдп-рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рдореЙрдбрд▓, рд╕рдХреНрд╖рдорддрд╛ рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рдореЙрдбрд▓, рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдХрд╛рд░реНрдп/рдХреНрд░рд┐рдпрд╛рдХрд▓рд╛рдк рдореЙрдбрд▓ (рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдкреБрдирд░реНрдирд┐рд░реНрдорд╛рдг), рд╡реИрдпрдХреНрддрд┐рдХ рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХрддрд╛рдПрдВ рддрдерд╛ рдЕрднрд┐рд░реВрдЪрд┐ рдореЙрдбрд▓, рдкрд░рд┐рдгрд╛рдо рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рдПрдХреАрдХреГрдд рдореЙрдбрд▓, рд╣рд╕реНрддрдХреНрд╖реЗрдк рдореЙрдбрд▓, рд╕реА рдЖрдИ рдкреАрдкреА рдореЙрдбрд▓ (рдХрд╛рдВрдЯреЗрдХреНрд╕реНрдЯ, рдЗрдирдкреБрдЯ, рдкреНрд░реЛрд╕реЗрд╕, рдкреНрд░реЛрдбрдХреНрдЯ рдореЙрдбрд▓)

(c) рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рдкреНрд░рдгрд╛рд▓реА, рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рдореАрдбрд┐рдпрд╛, рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рд╕рдВрд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░ рдХреЛ рдмрдврд╝рд╛рдиреЗ рдореЗрдВ рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рддрдХрдиреАрдХреЗрдВ рддрдерд╛ рд╕рд╛рдордЧреНрд░реА, рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдХреЗ рдЙрдкрд╛рдЧрдо : рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рддрдерд╛ рдЕрдиреБрджреЗрд╢ рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЙрдкрд╛рдЧрдо (рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рддрдерд╛ рд╕рдХреНрд╖рдорддрд╛ рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рдЙрдкрд╛рдЧрдо), рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдХреЗ рдореЙрдбрд▓реНрд╕ : рдЯрд╛рдЗрд▓рд░ рдХрд╛ рдореЙрдбрд▓, рд╕реНрдЯреЗрдХ рдХрд╛ рдореЙрдбрд▓, рд╕реНрдХреНрд░реАрд╡реЗрди рдХрд╛ рдореЙрдбрд▓, рдХрд┐рд░реНрдХрдкреИрдЯреНрд░рд┐рдХ рдХрд╛ рдореЙрдбрд▓ ред

(d) рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХрд╛ рдЕрд░реНрде рдФрд░ рдЗрд╕рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░, рдкрд╛рдареНрдпрдХреНрд░рдо рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХреЛ рдкреНрд░рднрд╛рд╡рд┐рдд рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реЗ рдХрд╛рд░рдХ, рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЙрдкрд╛рдЧрдо, рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рддрдерд╛ рдкрд░рд┐рд╖реНрдХрд╛рд░ рдореЗрдВ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ, рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХреЛрдВ рддрдерд╛ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рдХреЛрдВ рдХреА рднреВрдорд┐рдХрд╛, рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рд╢реЛрдз рдХрд╛ рд╡рд┐рд╖рдп рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рддрдерд╛ рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдЕрдзреНрдпрдпрдиреЛрдВ рдореЗрдВ рд╢реЛрдз рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ ред

 

 

NTA UGC NET/JRF UNIT 6 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 6. рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рд╢реЛрдз

 

(a) рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рд╢реЛрдз рдХрд╛ рдЕрд░реНрде рддрдерд╛ рд╡рд┐рд╖рдп-рдХреНрд╖реЗрддреНрд░, рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдкрджреНрдзрддрд┐ рдХрд╛ рдЕрд░реНрде рддрдерд╛ рдЪрд░рдг, рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдкрджреНрдзрддрд┐ рдХреЗ рдЕрднрд┐рд▓рдХреНрд╖рдг (рдЕрдиреБрдХрд░рдгреАрдпрддрд╛, рдкрд░рд┐рд╢реБрджреНрдзрддрд╛, рдорд┐рдереНрдпрд╛рдкрдиреАрдпрддрд╛ рддрдерд╛ рдорд┐рддрд╡реНрдпрдпрд┐рддрд╛), рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдкрджреНрдзрддрд┐ рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ ( рдЧрд╡реЗрд╖рдгрд╛рддреНрдордХ, рд╡реНрдпрд╛рдЦреНрдпрд╛рддреНрдордХ рддрдерд╛ рд╡рд░реНрдгрдирд╛рддреНрдордХ), рдПрдХ рд╡реИрдЬреНрдЮрд╛рдирд┐рдХ рдХрд╛рд░реНрдпрдХрд▓рд╛рдк рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рд╢реЛрдз рдХреЗ рд▓рдХреНрд╖реНрдп : рд╕рдорд╕реНрдпрд╛ рд╕рдорд╛рдзрд╛рди, рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рддрдерд╛ рднрд╡рд┐рд╖реНрдп рдХрдерди, рд╢реЛрдз рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ (рдореМрд▓рд┐рдХ, рдЕрдиреБрдкреНрд░рдпреБрдХреНрдд, рдХреНрд░рд┐рдпрд╛рд╢реАрд▓), рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рд╢реЛрдз рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЙрдкрд╛рдЧрдо (рдорд╛рддреНрд░рд╛рддреНрдордХ рддрдерд╛ рдЧреБрдгрд╛рддреНрдордХ), рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рд╢реЛрдз рдореЗрдВ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк ( (рд╡рд░реНрдгрдирд╛рддреНрдордХ, рдкреНрд░рдпреЛрдЧрд╛рддреНрдордХ рддрдерд╛ рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ) ред

(b) рдЪрд░: рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛, рдХрдВрд╕реНрдЯреНрд░рдХреНрдЯреНрд╕ рддрдерд╛ рдЪрд░, рдЪрд░реЛрдВ рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ (рдЕрдирд╛рд╢реНрд░рд┐рдд, рдЖрд╢реНрд░рд┐рдд, рдмрд╛рд╣реНрдп, рдордзреНрдпрд╡рд░реНрддреА рддрдерд╛ рдореЙрдбрд░реЗрдЯрд░), рдкреНрд░рд╛рдХреНрдХрд▓реНрдкрдирд╛- рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛, рд╕реНрд░реЛрдд, рдкреНрд░рдХрд╛рд░ (рд╢реЛрдз, рдирд┐рд░реНрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ, рдЧреИрд░-рдирд┐рд░реНрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ, рдирд┐рд░рд╛рдХрд░рдгреАрдп, рдкреНрд░рд╛рдХреНрдХрд▓реНрдкрдирд╛ рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг, рдкреНрд░рд╛рдХреНрдХрд▓реНрдкрдирд╛ рдХреЗ рдЕрднрд┐рд▓рдХреНрд╖рдг, рдирдореВрдирд╛ рдЪрдпрди рдХреА рддрдХрдиреАрдХреЗрдВ (рдкреНрд░рд╛рдпрд┐рдХрддрд╛ рддрдерд╛ рдЧреИрд░-рдкреНрд░рд╛рдпрдХрд┐рддрд╛ рдирдореВрдирд╛ рдЪрдпрди) рд╢реЛрдз рдХреЗ рдЙрдкрдХрд░рдг – рдЙрдкрдХрд░рдг рдХреА рд╡рд┐рдзрд┐ рдорд╛рдиреНрдпрддрд╛, рд╡рд┐рд╢реНрд╡рд╕рдиреАрдпрддрд╛ рддрдерд╛ рдорд╛рдирдХреАрдХрд░рдг, рдЙрдкрдХрд░рдгреЛрдВ рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ (рдХреЛрдЯрд┐-рдирд┐рд░реНрдзрд╛рд░рдг рдкреИрдорд╛рдирд╛, ( рдЕрднрд┐рд╡реГрддреНрддрд┐ рдирд┐рд░реНрдзрд╛рд░рдг рдкреИрдорд╛рдирд╛, рдкреНрд░рд╢реНрдирд╛рд╡рд▓реА, рдЕрднрд┐рдХреНрд╖рдорддрд╛ рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг рдФрд░ рдЙрдкрд▓рдмреНрдзрд┐ рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг, рдЗрдВрд╡реЗрдВрдЯрд░реА), рд╢реЛрдз рдХреА рддрдХрдиреАрдХреЗрдВ (рдкреНрд░реЗрдХреНрд╖рдг, рд╕рд╛рдХреНрд╖рд╛рддреНрдХрд╛рд░ рддрдерд╛ рдкреНрд░рдХреНрд╖реЗрдкреА рддрдХрдиреАрдХреЗрдВ ) ред

(c) рдорд╛рдкрди рдкреИрдорд╛рдиреЗ рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ (рдиреЙрдорд┐рдирд▓, рдХреНрд░рдорд╕реВрдЪрдХ, рдЕрдВрддрд░рд╛рд▓ рдФрд░ рдЕрдиреБрдкрд╛рдд) рдорд╛рддреНрд░рд╛рддреНрдордХ рдбрд╛рдЯрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг-рд╡рд░реНрдгрдирд╛рддреНрдордХ рдбрд╛рдЯрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг (рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп рдкреНрд░рд╡реГрддреНрддрд┐ рдХрд╛ рдорд╛рдкрди, рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрд┐рддрд╛, рд╡рд┐рд╢реНрд╡рд╛рд╕рд╛рд╢реНрд░рд┐рдд рд╕реАрдорд╛рдПрдВ рддрдерд╛ рдбрд╛рдЯрд╛ рдХреА рд░реЗрдЦрд╛рдЪрд┐рддреНрд░рд╛рддреНрдордХ рдкреНрд░рд╕реНрддреБрддрд┐рдХрд░рдг) рдкреНрд░рд╛рдХреНрдХрд▓реНрдкрдирд╛ рдХрд╛ рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг (рдкреНрд░рдХрд╛рд░ I рддрдерд╛ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ II рдХреА рддреНрд░реБрдЯрд┐рдпрд╛рдВ), рд╕рд╛рд░реНрдердХрддрд╛ рдХреЗ рд╕реНрддрд░, рд╕рд╛рдВрдЦреНрдпрд┐рдХреАрдп рдЬрд╛рдВрдЪ рдХреА рд╢рдХреНрддрд┐ рддрдерд╛ рдЗрд╕рдХреЗ рдкреНрд░рднрд╛рд╡ рдХрд╛ рдЖрдХрд╛рд░, рдкреНрд░рд╛рдЪрд▓рд┐рдХ рддрдХрдиреАрдХреЗрдВ, рдЧреИрд░-рдкреНрд░рд╛рдЪрд▓рд┐рдХ рддрдХрдиреАрдХреЗрдВ, рдкреНрд░рд╛рдЪрд▓рд┐рдХ рддрдХрдиреАрдХреЛрдВ рдХреЗ рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рдВрддреБрд╖реНрдЯ рдХрд░рдиреЗ рд╡рд╛рд▓реА рд╕реНрдерд┐рддрд┐рдпрд╛рдВ, рдЖрдиреБрдорд╛рдирд┐рдХ рдбрд╛рдЯрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг, рд╕рд╛рдВрдЦреНрдпрд┐рдХреАрдп рддрдХрдиреАрдХреЛрдВ рдХреЗ рдЙрдкрдпреЛрдЧ рдФрд░ рд╡рд┐рд╡реЗрдЪрди : рд╕рд╣рд╕рд╛рд╣рдЪрд░реНрдп, рдЯреА-рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг, рдЬреЗрдб-рдкрд░реАрдХреНрд╖рдг, рдП рдПрди рдУрд╡реА рдП (рдЕрдиреЛрд╡рд╛), рдХрд╛рдИ-рд╡рд░реНрдЧ (рд╕рдорд╛рди рдкреНрд░рд╛рдпрд┐рдХрддрд╛ рддрдерд╛ рд╕рд╛рдорд╛рдиреНрдп рдкреНрд░рд╛рдпрд┐рдХрддрд╛ рдкреНрд░рд╛рдХреНрдХрд▓реНрдкрдирд╛)ред рдЧреБрдгрд╛рддреНрдордХ рдбрд╛рдЯрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг – рдбрд╛рдЯрд╛ рдиреНрдпреВрдирди рддрдерд╛ рд╡рд░реНрдЧреАрдХрд░рдг, рд╡реИрд╢реНрд▓реЗрд╖рд┐рдХ рдкреНрд░рд╡рд░реНрддрди рдФрд░ рдХрдВрд╕реНрдЯреЗрдВрдЯ рдХрдВрдкреЗрд░рд┐рдЬрди, рддреНрд░рд┐рднреБрдЬрди рдХреА рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛ ред

(d) рдЧреБрдгрд╛рддреНрдордХ рд╢реЛрдз рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк : рдЧреНрд░рд╛рдЙрдВрдбреЗрдб рдерд┐рдпрд░реА рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк (рдкреНрд░рдХрд╛рд░, рдЕрднрд┐рд▓рдХреНрд╖рдг, рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк, рдЬреА рдЯреА рд░рд┐рд╕рд░реНрдЪ рд╕рдВрдЪрд╛рд▓рд┐рдд рдХрд░рдиреЗ рдореЗрдВ рдирд┐рд╣рд┐рдд рдЪрд░рдг, рдЬреА рдЯреА рд╕рдмрд▓рддрд╛рдПрдВ рдФрд░ рджреБрд░реНрдмрд▓рддрд╛рдПрдВ) – рд╡рд┐рд░рдгрд╛рддреНрдордХ (рдиреИрд░реЗрдЯрд┐рд╡) рд╢реЛрдз рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк (рдЕрд░реНрде рддрдерд╛ рдкреНрд░рдореБрдЦ рдЕрднрд┐рд▓рдХреНрд╖рдг, рд╡рд┐рд╡рд░рдгрд╛рддреНрдордХ рд╢реЛрдз рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЗ рд╕рдВрдЪрд╛рд▓рди рдореЗрдВ рдирд┐рд╣рд┐рдд рдЪрд░рдг), рдХреЗрд╕ рдЕрдзреНрдпрдпрди рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЗ рдШрдЯрдХ, рдЕрд░реНрде, рдЕрднрд┐рд▓рдХреНрд╖рдг, рдХреЗрд╕ рдЕрдзреНрдпрдпрди рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░, рдХреЗрд╕ рдЕрдзреНрдпрдпрди рд╢реЛрдз рдХреЗ рд╕рдВрдЪрд╛рд▓рди рдореЗрдВ рдирд┐рд╣рд┐рдд рдЪрд░рдг, рд╕рдмрд▓рддрд╛рдПрдВ рдФрд░ рджреБрд░реНрдмрд▓рддрд╛рдПрдВ), рдиреГрдЬрд╛рддрд┐ рд╡рд░реНрдгрди (рдЕрд░реНрде, рдЕрднрд┐рд▓рдХреНрд╖рдг, рдирд┐рд╣рд┐рдд рдкреВрд░реНрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛рдПрдВ, рдиреГрдЬрд╛рддрд┐ рд╡рд░реНрдгрди рд╢реЛрдз рд╕рдВрдЪрд╛рд▓рди рдореЗрдВ рдирд┐рд╣рд┐рдд рдЪрд░рдг, рдиреГрдЬрд╛рддрд┐ рдкрд░ рдмреНрдпреЛрд░рд╛ -рд▓реЗрдЦрди, рд╕рдмрд▓рддрд╛рдПрдВ рддрдерд╛ рджреБрд░реНрдмрд▓рддрд╛рдПрдВ) рдорд┐рд╢реНрд░рд┐рдд рдкрджреНрдзрддрд┐ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк : рдЕрднрд┐рд▓рдХреНрд╖рдг, рдорд┐рд╢реНрд░рд┐рдд рдкрджреНрдзрддрд┐ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ (рд╡рд┐рднреБрдЬрди, рд╡реНрдпрд╛рдЦреНрдпрд╛рддреНрдордХ рддрдерд╛ рдЧрд╡реЗрд╖рдгрд╛рддреНрдордХ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк), рдорд┐рд╢реНрд░рд┐рдд рдкрджреНрдзрддрд┐ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЗ рд╕рдВрдЪрд╛рд▓рди рдореЗрдВ рдирд┐рд╣рд┐рдд рдЪрд░рдг, рдорд┐рд╢реНрд░рд┐рдд рдкрджреНрдзрддрд┐ рдХреА рд╕рдмрд▓рддрд╛рдПрдВ рдФрд░ рджреБрд░реНрдмрд▓рддрд╛рдПрдВ ред

 

NTA UGC NET/JRF UNIT 7 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 7. рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░, рдкреНрд░реМрдврд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди рддрдерд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди

 

(a) рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░, рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░ рд╕рдВрдмрдВрдзреА рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг- рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛рдПрдВ рддрдерд╛ рдЪрд░рдг, рдЖрд▓реЛрдЪрдирд╛рддреНрдордХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░, рдЕрд░реНрде, рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХрддрд╛ рддрдерд╛ рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдЗрд╕рдХрд╛ рдирд┐рд╣рд┐рддрд╛рд░реНрде, рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдХрд╛ рд╕рдВрдЧрдарди : рд╕реНрдореГрддрд┐ рд╕реНрддрд░ (рд╣рд╛рд░реНрдмрд░реНрдЯрд┐рдпрди рдореЙрдбрд▓), рд╕рдордЭ рд╕реНрддрд░ ( рдореЛрд░рд┐рд╕рди рдЯреАрдЪрд┐рдВрдЧ рдореЙрдбрд▓), рдкрд░рд╛рд╡рд░реНрддреА рд╕реНрддрд░ (рдмрд┐рдЧреЗ рддрдерд╛ рд╣рдВрдЯ рдЯреАрдЪрд┐рдВрдЧ рдореЙрдбрд▓ ) рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдкреНрд░реМрдврд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рд╡рд┐рдЬреНрдЮрд╛рди рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛ : рдЕрд░реНрде, рдирд┐рдпрдо (рдкреНрд░рд┐рдВрд╕рдкреБрд▓реНрд╕), рд╕реНрд╡-рдирд┐рд░реНрджреЗрд╢рд┐рдд рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдХреА рд╕рдХреНрд╖рдорддрд╛, рдкреНрд░реМрдврд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХрд╛ рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд (рдорд╛рдХреНрд▓рдп рдиреЛрд▓реНрдЬ), рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдереА рд╕реНрд╡рд╛рдпрддреНрддрддрд╛ рдХрд╛ рдЧрддреНрдпрд╛рддреНрдордХ рдореЙрдбрд▓ ред

(b) рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди – рдЕрд░реНрде, рдкреНрд░рдХреГрддрд┐, рджреГрд╖реНрдЯрд┐рдХреЛрдг (рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди) рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рддрдерд╛ рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдХрд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди, рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░ (рдкрджрд╕реНрдерд╛рдкрди, рдкреНрд░рд╛рд░рдВрднрд┐рдХ, рдирд┐рджрд╛рдирд╛рддреНрдордХ, рдпреЛрдЧрд╛рддреНрдордХ) рдЙрджреНрджреЗрд╢реНрдпреЛрдВ рдФрд░ рдкрд░рд┐рдгрд╛рдореЛрдВ рдХреЗ рдмреАрдЪ рд╕рдВрдмрдВрдз, рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдХреЗ рд╕рдВрдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рддреНрдордХ (рдПрдВрдбрд░рд╕рди рддрдерд╛ рдХреНрд░реИрдерд╡реЛрд╣рд▓), рднрд╛рд╡рд╛рддреНрдордХ (рдХреНрд░реИрдерд╡реЛрд╣реВрд▓) рддрдерд╛ рд╕рд╛рдЗрдХреЛрдореЛрдЯрд░ (рдЖрд░ рдПрдЪ рджрд╡реЗ) рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЛрдВ рдХрд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди ред

(c) рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдгрд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░ рдореЗрдВ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди : рдкреНрд░рддрд┐рдкреБрд╖реНрдЯрд┐ рдпреБрдХреНрддрд┐рдпрд╛рдВ : рдЕрд░реНрде, рдкреНрд░рдХрд╛рд░, рдорд╛рдирджрдВрдб, рдкреНрд░рддрд┐рдкреБрд╖реНрдЯрд┐ рдХреА рдпреБрдХреНрддрд┐ рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдорд╛рд░реНрдЧрджрд░реНрд╢рди : рдкреЛрд░реНрдЯрдлреЛрд▓рд┐рдпреЛ рдХрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг, рд░рд┐рдлрд▓реЗрдХреНрдЯрд┐рд╡, рдЬрд░реНрдирд▓, рд░реВрдмреНрд░рд┐рдХреНрд╕ рдХрд╛ рдкреНрд░рдпреЛрдЧ рдХрд░ рдлреАрд▓реНрдб рдПрдВрдЧреЗрдЬреНрдореЗрдВрдЯ, рд╕рдХреНрд╖рдорддрд╛ рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди, рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рдирд┐рд░реНрдорд┐рдд рдЖрдИ рд╕реА рдЯреА рд╕рдВрд╕рд╛рдзрдиреЛрдВ рдХрд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди ред

(d) рдкреНрд░реМрдврд╝ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХрд╛ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди-рдЕрдВрддрдГрдХреНрд░рд┐рдпрд╛-рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг : рдлреНрд▓реИрдВрдбрд░ рдХрд╛ рдЕрдВрддрдГ рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг, рдЧреИрд▓реЛрд╡реЗ рдХреА рдЕрдВрддрдГрдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг рдкрджреНрдзрддрд┐ (рдХрдХреНрд╖рд╛рдВрддрд░реНрдЧрдд рдШрдЯрдирд╛рдУрдВ рдХреА рд░рд┐рдХреЙрд░реНрдбрд┐рдВрдЧ, рдЕрдВрддрдГрдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рдореИрдЯреНрд░рд┐рдХреНрд╕ рдХрд╛ рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдФрд░ рд╡реНрдпрд╛рдЦреНрдпрд╛), рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдХреЗ рдорд╛рдирджрдВрдб ( рдЙрддреНрдкрд╛рдж, рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рддрдерд╛ рдкреВрд░реНрд╡рд╛рди рдорд╛рдирджрдВрдб), рд╕реНрд╡ рддрдерд╛ рд╕рдордХрдХреНрд╖ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд░реВрдмреНрд░рд┐рдХреНрд╕ (рдЕрд░реНрде, рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг рдХреЗ рдЪрд░рдг)

 

NTA UGC NET/JRF UNIT 8 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 8. рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ/рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА

 

(a) рдПрдХ рд╡рд┐рд╖рдпрд╛рдиреБрд╢рд╛рд╕рди рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА (рдИрдЯреА) рдХреА рд╕рдВрдХрд▓реНрдкрдирд╛ : (рд╕реВрдЪрдирд╛ рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА, рд╕рдВрдЪрд╛рд░ рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА рдФрд░ рд╕реВрдЪрдирд╛ рдПрд╡рдВ рд╕рдВрдЪрд╛рд░ рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА (рдЖрдИ рд╕реА рдЯреА) рддрдерд╛ рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА, рдФрдкрдЪрд╛рд░рд┐рдХ, рдЧреИрд░-рдФрдкрдЪрд╛рд░рд┐рдХ (рдореБрдХреНрдд рддрдерд╛ рджреВрд░-рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛), рдЕрдиреМрдкрдЪрд╛рд░рд┐рдХ, рддрдерд╛ рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдкрджреНрдзрддрд┐ рдореЗрдВ рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА рдХрд╛ рдЕрдиреБрдкреНрд░рдпреЛрдЧ, рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░рд╡рд╛рджреА, рд╕рдВрдЬреНрдЮрд╛рдирд╛рддреНрдордХ рддрдерд╛ рд░рдЪрдирд╛рд╡рд╛рджреА рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрддреЛрдВ рдХрд╛ рд╡рд┐рд╣рдВрдЧрд╛рд╡рд▓реЛрдХрди рдФрд░ рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдкреЛрдВ рдореЗрдВ рдЙрдирдХрд╛ рдирд┐рд╣рд┐рддрд╛рд░реНрде (рд╕реНрдХрд┐рдирд░, рдкрд┐рдпрд╛рдЧреЗ, рдЖрдЬреВрдмреЗрд▓, рдмреНрд░реБрдирд░, рд╡рд┐рдЧреЛрддреНрд╕рдХреА) рдЕрдзрд┐рдЧрдо рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрддреЛрдВ рддрдерд╛ рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рдХрд╛рд░реНрдпрдиреАрддрд┐ рдХреЗ рдмреАрдЪ рд╕рдВрдмрдВрдз ( рд╡реГрд╣рджреН рддрдерд╛ рд▓рдШреБ рдПрд╡рдВ рдФрдкрдЪрд╛рд░рд┐рдХ рддрдерд╛ рдЧреИрд░-рдФрдкрдЪрд╛рд░рд┐рдХ рд╕рдореВрд╣реЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП)

(b) рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рд╕рд┐рд╕реНрдЯрдореНрд╕ рдЙрдкрд╛рдЧрдо, рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЛ рд╡рд┐рдХрд╕рд┐рдд рдХрд░рдиреЗ рдХреЗ рдореЙрдбрд▓ (рдП рдбреА рдбреА рдЖрдИ рдИ, рдП рдПрд╕ рдПрд╕ рдпреВ рдЖрд░ рдИ, рдбрд┐рдХ рддрдерд╛ рдХреЗрдпрд░реА рдореЙрдбрд▓ рдореИрдВрд╕рди рдХрд╛) рдЧреИрдЧреНрд░реЗ рджреНрд╡рд╛рд░рд╛ рдкреНрд░рддрд┐рдкрд╛рджрд┐рдд ‘рдирд╛рдЗрди рдЗрд╡реЗрдВрдЯреНрд╕ рдСрдл рдЗрдВрд╕реНрдЯреНрд░рдХреНрд╢рди’ рддрдерд╛ ‘рдлрд╛рдИрд╡
рдИрдЬ рдСрдл рдХрдВрд╕реНрдЯреНрд░рдХреНрдЯреАрд╡рд┐рдЬреНрдо’, рд░рдЪрдирд╛рд╡рд╛рджреА рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рдЕрднрд┐рдХрд▓реНрдк рдХреЗ рдиреМ рддрддреНрд╡, рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдХрдВрдкреНрдпреВрдЯрд░ рдХрд╛ рдЕрдиреБрдкреНрд░рдпреЛрдЧ рд╕реА рдП рдЖрдИ рд╕реА, рд╕реА рдП рдПрд▓ рд╕реА рдмреА рдЯреА рд╕реА рдПрдо рдПрд▓, рдХрдВрд╕реЗрдкреНрдЯ, рдУ рдбреА рдПрд▓ рдПрдо рддреИрдпрд╛рд░ рдХрд░рдиреЗ рдХреА рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛, рдИ-рд▓рд░реНрдирд┐рдВрдЧ рдХреА рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛, рдИ-рд▓рд░реНрдирд┐рдВрдЧ рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЙрдкрд╛рдЧрдо (рдСрдлрд▓рд╛рдЗрди, рдСрдирд▓рд╛рдЗрди, рд╕рд╣рдХрд╛рд▓рд┐рдХ, рдЕрд╕рд╣рдХрд╛рд▓рд┐рдХ, рдорд┐рд╢реНрд░рд┐рдд рдЕрдзрд┐рдЧрдо, рдореЛрдмрд╛рдЗрд▓ рдЕрдзрд┐рдЧрдо) ред

(c) рдИ-рд▓рд░реНрдирд┐рдВрдЧ рдореЗрдВ рдЙрднрд░рддреА рдкреНрд░рд╡реГрддреНрддрд┐рдпрд╛рдВ : рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рдЕрдзрд┐рдЧрдо (рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛, рдЕрдзрд┐рдЧрдо рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╡реЗрдм 2.0 рдХреЗ рд╕рд╛рдзрдиреЛрдВ рдХрд╛ рдЙрдкрдпреЛрдЧ, рд╕реЛрд╢рд▓ рдиреЗрдЯрд╡рд░реНрдХрд┐рдВрдЧ рд╕рд╛рдЗрдЯреНрд╕, рдЪреИрдЯреНрд╕, рд╡реАрдбрд┐рдпреЛ рдХрд╛рдиреНрдлреНрд░реЗрдВрд╕рд┐рдВрдЧ, рдбрд┐рд╕реНрдХрд╢рди рдлреЛрд░рдо), рдУрдкреЗрди рдПрдЬреБрдХреЗрд╢рди рд░рд┐рд╕реЛрд░реНрд╕реЗрдЬ (рдХреНрд░рд┐рдпреЗрдЯрд┐рд╡ рдХреЙрдорди, рдореИрд╕рд┐рд╡ рдУрдкреЗрди рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдХреЛрд░реНрд╕реЗрдЬ; рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛ рддрдерд╛ рдЕрдиреБрдкреНрд░рдпреЛрдЧ), рдИ-рдЗрдВрдХреНрд▓реБрдЬрди : рдИ-рдЗрдВрдХреНрд▓реБрдЬрди рдХреА рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛ рдИ-рд▓рд░реНрдирд┐рдВрдЧ рдореЗрдВ рд╕рд╣рд╛рдпрдХ – рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреА рдХрд╛ рдЙрдкрдпреЛрдЧрдХрд░реНрддрд╛ рд╕рдВрддреБрд╖реНрдЯрд┐ рдФрд░ рд╢реБрджреНрдз рд▓рд╛рдн (рдбреА рдПрдВрдб рдПрдо рдЖрдИ рдПрд╕ рд╕рдХреНрд╕реЗрд╕ рдореЙрдбрд▓, 2003) рдИ-рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рддрдерд╛ рдИ-рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХ-рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрди рддрдерд╛ рд╢реЛрдз рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЖрдЪрд╛рд░рдиреАрддрд┐рдХ рдореБрджреНрджреЗ ред

(d) рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди, рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рди рддрдерд╛ рд╢реЛрдз рдореЗрдВ рдЖрдИ рд╕реА рдЯреА рдХрд╛ рдкреНрд░рдпреЛрдЧ : рдИ-рдкреЛрд░реНрдЯрдлреЛрд▓рд┐рдпреЛрдЬ, рд╢реЛрдз рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЖрдИ рд╕реА рдЯреА – рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рд░рд┐рдкреЛрдЬрд┐рдЯрд░реАрдЬ рддрдерд╛ рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рдкреБрд╕реНрддрдХрд╛рд▓рдп, рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рддрдерд╛ рдСрдлрд▓рд╛рдЗрди рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдЯреВрд▓реНрд╕ (рдСрдирд▓рд╛рдЗрди рд╕рд░реНрд╡реЗрдХреНрд╖рдг рдЯреВрд▓реНрд╕ рддрдерд╛ рдЯреЗрд╕реНрдЯ рдЬреЗрдирд░реЗрдЯрд░реНрд╕) – рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛ рддрдерд╛ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ ред

 

NTA UGC NET/JRF UNIT 9 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 9. рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдкреНрд░рдмрдВрдзрди, рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рди рдПрд╡рдВ рдиреЗрддреГрддреНрд╡

 

(a) рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдкреНрд░рдмрдВрдзрди рдФрд░ рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рди-рдЕрд░реНрде, рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд, рдХрд╛рд░реНрдп рддрдерд╛ рдорд╣рддреНрд╡, рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдирд┐рдХ рдирд┐рд░реНрдорд╛рдг, рдкреЛрд╕реНрдбрдХрд╛рд░реНрдм (рдкреА рдУ рдПрд╕ рдбреА рд╕реА рдУ рдЖрд░ рдмреА), рд╕реА рдкреА рдПрдо, рдкрд░реНрдЯ (рдкреА рдЗ рдЖрд░ рдЯреА), рдкреНрд░рдмрдВрдзрди – рдПрдХ рдкреНрд░рдгрд╛рд▓реА рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ, рд╕реНрд╡реЛрдЯ (рдПрд╕ рдбрдмреНрд▓реНрдпреВ рдУ рдЯреА) рдПрдирд╛рд▓рд┐рд╕рд┐рд╕, рдЯреЗрд▓рд░рд╡рд╛рдж, рдПрдХ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рди, рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реА рддрдВрддреНрд░ рдХреЗ рд░реВрдк рдореЗрдВ рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рди, рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рди рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдорд╛рдирд╡ рд╕рдВрдмрдВрдз рдЙрдкрд╛рдЧрдо, рд╕рдВрдЧрдардирд╛рддреНрдордХ рдЕрдиреБрдкрд╛рд▓рди, рд╕рдВрдЧрдардирд╛рддреНрдордХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕, рд╕рдВрдЧрдардирд╛рддреНрдордХ рд╡рд╛рддрд╛рд╡рд░рдг ред

(b) рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдкреНрд░рд╢рд╛рд╕рди рдореЗрдВ рдиреЗрддреГрддреНрд╡ : рдЕрд░реНрде рддрдерд╛ рдкреНрд░рдХреГрддрд┐, рдиреЗрддреГрддреНрд╡ рдХреЗ рдкреНрд░рддрд┐ рдЙрдкрд╛рдЧрдо : рд╡рд┐рд╢рд┐рд╖реНрдЯрддрд╛, рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрдирдХрд╛рд░реА, рдХрд╛рд░реНрдп рд╕рдВрдкрд╛рджрди рдкрд░рдХ, рдореВрд▓реНрдп рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд, рд╕рд╛рдВрд╕реНрдХреГрддрд┐рдХ, рдордиреЛ-рдЧрддреНрдпрд╛рддреНрдордХ рдФрд░ рдХрд░рд┐рд╢реНрдорд╛рдИ рдиреЗрддреГрддреНрд╡ рдХреЗ рдореЙрдбрд▓ (рдмреНрд▓реЗрдХ рддрдерд╛ рдореБрдЯрдиреНрд╕ рдХрд╛ рдкреНрд░рдмрдВрдзрдХреАрдп рдЧреНрд░рд┐рдб, рдлрд┐рдбрд▓рд░ рдХрд╛ рдХрдВрдЯреАрдВрдЬреЗрдВрд╕реА рдореЙрдбрд▓, рддреНрд░рд┐-рдЖрдпрд╛рдореА рдореЙрдбрд▓, рд╣рд░реНрд╕реА рддрдерд╛ рдмреНрд▓реЗрдВрдЪрд░реНрдб рдХрд╛ рдореЙрдбрд▓, рд▓реАрдЯрд░-рдореЗрдВрдмрд░ рдПрдХреНрд╕рдЪреЗрдВрдЬ рдерд┐рдпрд░реА) ред

(c) рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдХреА рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛ рддрдерд╛ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ : рднрд╛рд░рддреАрдп рдПрд╡рдВ рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рджреГрд╖реНрдЯрд┐рдХреЛрдг, рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдХрд╛ рдХреНрд░рдо рд╡рд┐рдХрд╛рд╕ : рдирд┐рд░реАрдХреНрд╖рдг, рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдирд┐рдпрдВрддреНрд░рдг, рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдЖрд╢реНрд╡рд╛рд╕рди, рд╕рдВрдкреВрд░реНрдг рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдкреНрд░рдмрдВрдзрди (рдЯреА рдХреНрдпреВ рдПрдо), рд╕рд┐рдХреНрд╕ рд╕рд┐рдЧреНрдорд╛, рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдЧреБрд░реБ, рд╡рд╛рд▓реНрдЯрд░ рд╕реЗрд╡рд╛рд░реНрдЯ, рдПрдбрд╡рд░реНрдб рдбреЗрдорд┐рдВрдЧ, рд╕реА рдХреЗ рдкреНрд░рд╣рд▓рд╛рдж ред

(d) рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдкреНрд░рдмрдВрдзрди : рдЕрд░реНрде, рдирд┐рдпреЛрдЬрд┐рдд рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХреА рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХрддрд╛, рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХрд╛ рддреНрд░рд┐-рдЪрд░рдг рдореЙрдбрд▓ (рдЕрдирдлреНрд░реАрдЬрд┐рдВрдЧ, рдореВрд╡рд┐рдВрдЧ, рд░реАрдлреНрд░реАрдЬрд┐рдВрдЧ), рдкрд░рд┐рд╡рд░реНрддрди рдХрд╛ рдЬрд╛рдкрд╛рдиреА рдореЙрдбрд▓ : рдЬрд╕реНрдЯ-рдЗрди-рдЯрд╛рдЗрдо, рдкреЛрдХрд╛рдпреЛрдХ, рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдХреА рд▓рд╛рдЧрдд рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рд▓рд╛рдЧрдд, рд╡рд┐рдлрд▓рддрд╛ рдХреА рд▓рд╛рдЧрдд рддрдерд╛ рдирд┐рд╡рд╛рд░реНрдп рд▓рд╛рдЧрдд, рд▓рд╛рдЧрдд рд▓рд╛рдн рд╡рд┐рд╢реНрд▓реЗрд╖рдг, рд▓рд╛рдЧрдд рдкреНрд░рднрд╛рд╡рд┐рддрд╛ рдПрд╡рдВ рдкрд╣рд▓, (рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдкреНрд░рддреНрдпрд╛рдпрди рдкрд░рд┐рд╖рджреН (рдПрди рдП рдП рд╕реА), рдХрд╛рд░реНрдп рдирд┐рд╖реНрдкрд╛рджрди рд╕рдВрдХреЗрддрдХ, рднрд╛рд░рддреАрдп рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдкрд░рд┐рд╖рджреН (рдХреНрдпреВ рд╕реА рдЖрдИ), рдЙрдЪреНрдЪ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдЧреБрдгрд╡рддреНрддрд╛ рдЖрд╢реНрд╡рд╛рд╕рди рдПрдЬреЗрдВрд╕рд┐рдпреЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдЕрдВрддрд░реНрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдиреЗрдЯрд╡рд░реНрдХ (рдЖрдИ рдПрдо рдХреНрдпреВ рдП рдП рдПрдЪ рдИ) ред

 

NTA UGC NET/JRF UNIT 10 SYLLABUS IN HINDI

рдИрдХрд╛рдИ 10. рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛

 

(a) рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ : рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛, рд╕рд┐рджреНрдзрд╛рдВрдд, рд╡рд┐рд╖рдп-рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рддрдерд╛ рд▓рдХреНрд╖рд┐рдд рд╕рдореВрд╣ (рд╡рд┐рд╡рд┐рдзрддрд╛рдкреВрд░реНрдг рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдереА; рд╣рд╛рд╢рд┐рдП рдкрд░ рд╕реНрдерд┐рдд рд╕рдореВрд╣, рдЕрдиреНрдпрдерд╛ рд╕рдХреНрд╖рдо рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдереА), рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рджрд░реНрд╢рди рдХрд╛ рдЙрджреНрд╡рд┐рдХрд╛рд╕ : рд╡рд┐рд╢реЗрд╖, рдПрдХреАрдХреГрдд, рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛, рд╡рд┐рдзрд┐рдХ рдкреНрд░рд╛рд╡рдзрд╛рди : рдиреАрддрд┐рдпрд╛рдВ рдПрд╡рдВ рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо, (рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдиреАрддрд┐ (1986), рдкреНрд░реЛрдЧреНрд░рд╛рдо рдСрдл рдПрдХреНрд╢рди (1992) рдирд┐рдГрд╢рдХреНрдд рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐ рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо, (1995) рдирд┐рдГрд╢рдХреНрддрддрд╛ рдкрд░ рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдиреАрддрд┐ (2006), рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рд░реВрдкрд░реЗрдЦрд╛ (2005), рдЖрд╕рдорд╛рди рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд░рд┐рдпрд╛рдпрддреЗрдВ рддрдерд╛ рд╕реБрд╡рд┐рдзрд╛рдПрдВ (рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рддрдерд╛ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ), рднрд╛рд░рддреАрдп рдкреБрдирд░реНрд╡рд╛рд╕ рдкрд░рд┐рд╖рджреН рдЕрдзрд┐рдирд┐рдпрдо (1992), рд╕рд░реНрд╡ рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдЕрднрд┐рдпрд╛рди рдПрд╕ рдПрд╕ рдП рдХреЗ рдЕрдВрддрд░реНрдЧрдд рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛, рдПрди рд╕реА рдЖрд░ рдкреА рдбреА (рдпреВрдирд╛рдЗрдЯреЗрдб рдиреЗрд╢рдВрд╕ рдХрдВрд╡реЗрдВрд╢рди рдСрди рджреА рд░рд╛рдЗрдЯреНрд╕ рдСрдл рдкрд░рд╕рдВрд╕ рд╡рд┐рдж рдбрд┐рд╕реНрдПрдмрд┐рд▓рд┐рдЯреАрдЬ) рддрдерд╛ рдЗрд╕рдХрд╛ рдирд┐рд╣рд┐рддрд╛рд░реНрде ред

(b) рджреЛрд╖рдЧреНрд░рд╕реНрддрддрд╛ (рдЗрдкреЗрдпрд░рдореЗрдВрдЯ), рджрд┐рд╡реНрдпрд╛рдВрдЧрддрд╛ (рдбрд┐рд╕рдПрдмрд┐рд▓рд┐рдЯреА) рддрдерд╛ рдЕрдкрдВрдЧрддрд╛ (рд╣реИрдВрдбреАрдХреИрдк) рдХреА рдЕрд╡рдзрд╛рд░рдгрд╛, рдЖрдИ рд╕реА рдПрдл рдореЙрдбрд▓ рдХреЗ рдЖрдзрд╛рд░ рдкрд░ рджрд┐рд╡реНрдпрд╛рдВрдЧрддрд╛рдУрдВ рдХрд╛ рд╡рд░реНрдЧреАрдХрд░рдг, рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд▓рдп рдХреА рддреИрдпрд╛рд░реА, рддрдерд╛ рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢рди рдХреЗ рдореЙрдбрд▓реНрд╕, рдЕрд╕рдорд╛рди рдЕрдзреНрдпреЗрддрд╛рдУрдВ рдХрд╛ рдмрд╛рд╣реБрд▓реНрдп, рдЗрдирдХреЗ рдкреНрд░рдХрд╛рд░, рдЕрднрд┐рд▓рдХреНрд╖рдг рддрдерд╛ рдЗрдирдХреА рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХрддрд╛рдПрдВ, рдмреМрджреНрдзрд┐рдХ, рд╢рд╛рд░реАрд░рд┐рдХ рддрдерд╛ рдмрд╣реБрд▓ рджрд┐рд╡реНрдпрд╛рдВрдЧрддрд╛, рджрд┐рд╡реНрдпрд╛рдВрдЧрддрд╛ рдХреЗ рдХрд╛рд░рдг рддрдерд╛ рдирд┐рд╡рд╛рд░рдг, рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢ рд╣реЗрддреБ рдЕрд╕рдорд╛рди рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреА рдкрд╣рдЪрд╛рди, рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ рдореВрд▓реНрдпрд╛рдВрдХрди рдХреА рд╡рд┐рдзрд┐рдпрд╛рдВ, рддрдХрдиреАрдХ рддрдерд╛ рдЙрдкрдХрд░рдг ред

(c) рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рдХрдХреНрд╖рд╛рдУрдВ рдХрд╛ рдирд┐рдпреЛрдЬрди рдФрд░ рдкреНрд░рдмрдВрдзрди : рдЖрдзрд╛рд░рд┐рдд рд╕рдВрд░рдЪрдирд╛, рдорд╛рдирд╡ рд╕рдВрд╕рд╛рдзрди рддрдерд╛ рдЕрдиреБрджреЗрд╢рд╛рддреНрдордХ рд╡реНрдпрд╡рд╣рд╛рд░, рдЕрд╕рдорд╛рди рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рддрдерд╛ рдкрд╛рдареНрдпрдЪрд░реНрдпрд╛ рдЕрдиреБрдХреВрд▓рди, рдЕрд╕рдорд╛рди рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛рд░реНрдерд┐рдпреЛрдВ рдХреЗ рд▓рд┐рдП рд╕рд╣рд╛рдпрдХ рддрдерд╛ рдЕрдиреБрдХреВрд▓реА рдкреНрд░реМрджреНрдпреЛрдЧрд┐рдХреАрдГ рдЙрддреНрдкрд╛рдж (рд╕рд╣рд╛рдпрдХ-рд╕рд╛рдзрди рддрдерд╛ рдЙрдкрдХрд░рдг) рддрдерд╛ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпрд╛ (рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рдХреГрдд рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдпреЛрдЬрдирд╛, рдЙрдкрдЪрд╛рд░рд╛рддреНрдордХ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг), рдорд╛рддрд╛-рдкрд┐рддрд╛ рддрдерд╛ рдкреЗрд╢реЗрд╡рд░реЛрдВ рдХреА рднрд╛рдЧреАрджрд╛рд░реА, рдорд╛рддрд╛-рдкрд┐рддрд╛, рд╕рдордХрдХреНрд╖ рд╡реНрдпрдХреНрддрд┐рдпреЛрдВ, рдкреЗрд╢реЗрд╡рд░реЛрдВ, рдЕрдзреНрдпрд╛рдкрдХреЛрдВ, рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рд▓рдп рдХреА рднреВрдорд┐рдХрд╛ ред

(d) рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдореЗрдВ рдмрд╛рдзрд╛рдХрд╛рд░рдХ рддрдерд╛ рд╕реБрдХрд╛рд░рдХ рддрддреНрд╡ : рдЕрднрд┐рд╡реГрддреНрддрд┐, рд╕рд╛рдорд╛рдЬрд┐рдХ рддрдерд╛ рд╢реИрдХреНрд╖рд┐рдХ, рднрд╛рд░рдд рдореЗрдВ рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреА рд╕рдорд╕рд╛рдордпрд┐рдХ рд╕реНрдерд┐рддрд┐ рддрдерд╛ рдЖрдЪрд╛рд░рдиреАрддрд┐рдХ рдореБрджреНрджреЗ, рднрд╛рд░рдд рдореЗрдВ рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢реА рд╢рд┐рдХреНрд╖рд╛ рдХреЗ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдореЗрдВ рд╢реЛрдз рдкреНрд░рд╡реГрддреНрддрд┐рдпрд╛рдВ ред




Share This Post

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

More To Explore

Bihar Library Science Objective Question 2026

Bihar Library Science Objective Question Answer 2026 | Important Questions   TOPIC BIHAR LIBRARY SCIENCE ONE LINER OBJECTIVE QUESTION EXAM NAME LET (LIBRARY ELIGIBILITY TEST)

BIHAR Library Science Important Questions 2026

Bihar Library Science Important Questions 2026 TOPIC BIHAR LET LIBRARY SCIENCE ONE LINER OBJECTIVE QUESTION EXAM NAME LET (LIBRARY ELIGIBILITY TEST) FULL MARKS 150 TOTAL

Scroll to Top